Titel: Omzendbrief VR 2010/34: Publicaties van de Vlaamse overheid
Aard document: Omzendbrief
Datum document: 26/11/2010
Datum publicatie BS:
Download Worddocument

Publicaties van de Vlaamse overheid.

 

Omzendbrief VR 2010/34

Datum: 26 november 2010

 

Deze omzendbrief vervangt omzendbrief VR 1999/34 van 22 december 1999

Inhoud

 
1            Doel van de omzendbrief 
 
2            Doelgericht en kostenefficiënt uitgeven.
2.1               Publiceer digitaal en beperk de oplage van gedrukte publicaties.
2.2               Uitvoering van de resolutie van het Vlaams Parlement 
 
3            Ter beschikking stellen van publicaties in het elektronische bestelloket (EBL)
3.1               Eén gebruiksvriendelijk frontoffice voor alle publicaties van de Vlaamse overheid.
3.2               Een volledig digitaal publicatieaanbod.
3.3               Het digitale depot
3.4               Hoe wordt het elektronische bestelloket gebruikt?. 
 
4            Aanvraag van een wettelijk depotnummer.
4.1               Wat is het wettelijk depot?.
4.2               Hoe is het wettelijk depot intern georganiseerd?. 
 
5            Aanvraag van een ISBN..
5.1               Wat is een ISBN?.
5.2               Hoe vraagt u een ISBN aan?. 
 
6            Het archief voor gedrukte overheidspublicaties.
6.1               Een deel van het institutionele geheugen.
6.2               Hoe kunt u uw gedrukte publicaties in het archief deponeren?. 
 
7            Distributie van publicaties naar de infozuilen van de Vlaamse overheid.
7.1               Samenwerking met de lokale besturen.
7.2               Publicaties voor een groot publiek.
7.3               Hoe werkt het distributiesysteem?. 
 
8            Contactgegevens. 

1 Doel van de omzendbrief

 
De diensten van de Vlaamse administratie informeren en rapporteren jaarlijks in talrijke publicaties over hun werking en dienstverlening, over nieuwe regelgeving, over de resultaten van beleidsondersteunend onderzoek enzovoort. De vorm, de omvang, de drager (gedrukt of digitaal) en de doelgroepen van die publicaties variëren sterk. Ook inhoudelijk is er een grote heterogeniteit: het kan gaan van eenvoudige publieksfolders tot diepgravende wetenschappelijke studies. Voor alle publicaties geldt echter dat ze op de meest efficiënte en klantgerichte manier ter beschikking moeten worden gesteld en dat de toegankelijkheid ervan niet alleen op korte, maar ook op lange termijn moet worden gewaarborgd.
 
De omzendbrief bevat richtlijnen om publicaties doelgericht en kostenefficiënt uit te geven.
 
Een open informatievoorziening, een duurzame digitalisering en een geïntegreerd informatieaanbod vormen belangrijke pijlers in het informatie- en publicatiebeleid van de Vlaamse overheid. Het elektronische bestelloket voor publicaties (EBL) ondersteunt die visie en wordt daarom gebruikt om alle publicaties van de Vlaamse overheid toegankelijk te maken. De voorliggende omzendbrief licht de doelstellingen en de werking van dat loket toe.
 
Daarnaast beschrijft de omzendbrief enkele andere aspecten die bij het uitgeven en verspreiden van overheidspublicaties een rol spelen, namelijk het wettelijk depot, het gebruik van een ISBN, de archivering van de gedrukte overheidspublicaties en de distributie van publicaties naar de infozuilen van de Vlaamse overheid.
 

2 Doelgericht en kostenefficiënt uitgeven

 

2.1               Publiceer digitaal en beperk de oplage van gedrukte publicaties

Digitaal publiceren heeft verschillende voordelen. Het bevordert de toegankelijkheid van de informatie. Een lezer kan een publicatie raadplegen op het moment dat hij de informatie nodig heeft. Er is geen doorloopperiode tussen de aanvraag en de levering van een publicatie. In een digitale publicatie heeft de lezer bovendien meer zoek- en navigatiemogelijkheden. De digitalisering leidt ook tot een economischer productie- en distributieproces: minder druk- en verzendkosten, en een zuiniger papiergebruik. Dat laatste is gunstig voor de ecologische voetafdruk van de administratie.
 
Om die redenen worden alle publicaties van de Vlaamse overheid in elektronische vorm ter beschikking gesteld. Op die regel kan alleen om auteursrechtelijke redenen een uitzondering worden gemaakt.
 
Publicatie in gedrukte vorm is alleen mogelijk als de aard en de doelgroep van de publicatie dat vereisen. De oplage moet altijd beperkt worden gehouden. Publicaties die bestemd zijn voor een technische doelgroep, publicaties voor intern gebruik in de Vlaamse administratie en jaarverslagen worden uitsluitend digitaal uitgegeven. Uitzonderingen daarop worden met de functioneel bevoegde minister afgesproken.
 
Hou dus bij de keuze van de drager (gedrukt of digitaal), de oplagebepaling en de distributie rekening met de volgende richtlijnen:
 
1/ Ga bij het uitgeven van een publicatie na of een gedrukte versie een meerwaarde heeft.
 
2/ Als het wenselijk is om een publicatie in gedrukte vorm uit te geven wegens de aard en de doelgroep van de publicatie, stem dan de oplage accuraat op de doelgroep af. Beperk de oplage om de drukkosten zo laag mogelijk te houden en een ongebruikte publicatievoorraad te vermijden.
3/ Verspreid publicaties doelgericht. Hou verzendlijsten actueel, zodat gedrukte publicaties niet nodeloos worden verstuurd

2.2               Uitvoering van de resolutie van het Vlaams Parlement

Met die richtlijnen komt de Vlaamse administratie tegemoet aan de resolutie van het Vlaams Parlement van 26 april 2006[1], waarin wordt gevraagd om de jaarverslagen sober uit te geven, bij voorkeur digitaal te publiceren en op één site beschikbaar te stellen. 
 

3 Ter beschikking stellen van publicaties in het elektronische bestelloket (EBL)

 

3.1               Eén gebruiksvriendelijk frontoffice voor alle publicaties van de Vlaamse overheid

Het elektronische bestelloket voor publicaties, dat beschikbaar is op www.vlaanderen.be/publicaties, is een organisatiebrede toepassing die bijdraagt aan de klantgerichte en transparante informatievoorziening van de Vlaamse overheid aan de burger en de maatschappij.
 
Het biedt een geïntegreerde toegang tot de gedrukte en digitale, gratis en te betalen publicaties van de Vlaamse overheid. Burgers, organisaties, politici en ambtenaren kunnen publicaties zoeken, raadplegen, downloaden, bestellen en (elektronisch) betalen. Een elektronische nieuwsbrief brengt geïnteresseerde lezers wekelijks op de hoogte van de nieuwe overheidspublicaties. Daarmee wordt over alle beleidsdomeinen heen een aanzienlijke bron van overheidsinformatie toegankelijk gemaakt.
 
Het backofficesysteem van het loket zorgt voor een externe en interne administratieve vereenvoudiging van het bestel- en betaalproces, en realiseert op die manier efficiëntiewinsten in de hele Vlaamse administratie.
 
Om versnippering van overheidsinformatie te vermijden en de integratie van de dienstverlening te bevorderen worden alle publicaties van de Vlaamse overheid in dat digitale loket ter beschikking gesteld.
 
3.2               Een volledig digitaal publicatieaanbod

3.2.1         Open toegang tot alle digitale overheidspublicaties

Alle publicaties van de Vlaamse administratie worden digitaal ter beschikking gesteld in het bestelloket. Alleen om auteursrechtelijke redenen kan op die regel een uitzondering worden gemaakt.
 
Alle digitale publicaties worden gratis raadpleegbaar gemaakt, inclusief de publicaties waarvoor in gedrukte vorm een drempelbedrag of een hogere kostprijs wordt gevraagd. Daardoor krijgen burgers en organisaties open toegang tot alle overheidspublicaties.

3.2.2         Toegankelijkheid voor personen met een visuele beperking

Een belangrijk aspect bij de digitale raadpleegbaarheid is de toegankelijkheid van de publicaties voor personen met een visuele beperking. Bij de keuze van het digitale formaat moet er daarom rekening worden gehouden met de vereisten van het AnySurfer-label. Meer informatie over dat label vindt u op de site www.vlaanderen.be/toegankelijkweb.

3.3               Het digitale depot[2]

Doordat alle entiteiten hun digitale publicaties in het elektronische bestelloket opladen, groeit de toepassing uit tot een digitaal depot, waar de publicaties van de Vlaamse overheid op een toegankelijke manier worden ontsloten en op langere termijn duurzaam worden gearchiveerd. Dat depot functioneert als het bronnenbestand van overheidspublicaties, dat in andere sites en toepassingen kan worden geïntegreerd.

3.4               Hoe wordt het elektronische bestelloket gebruikt?

-  U kunt een toegangsaccount voor het elektronische bestelloket via e-mail aanvragen op het volgende adres: publicaties@vlaanderen.be.
-  Alle entiteiten maken hun publicaties toegankelijk in het bestelloket.
-  Alle entiteiten stellen de definitieve digitale versie van hun publicaties in het elektronische bestelloket gratis ter beschikking.
-  Op basis van een systematische rapportering ontvangen de entiteiten correcte cijfers over het aantal aanvragen en downloads van hun publicaties. 
 

4 Aanvraag van een wettelijk depotnummer

 

4.1               Wat is het wettelijk depot?

Conform de wet op het wettelijk depot van 8 april 1965[3] zijn de diensten van de Vlaamse administratie en de Vlaamse Regering verplicht om alle publicaties die ze uitgeven, in de Koninklijke Bibliotheek van België te deponeren. De verplichting geldt voor alle gedrukte, audiovisuele en digitale publicaties die worden verspreid: boeken, brochures, tijdschriften, jaarverslagen, rapporten, dvd’s, cd-roms enzovoort.
 
De vorm, de oplage van de publicatie en het bereik van de verspreiding spelen geen rol. Ook publicaties die digitaal worden uitgegeven en alleen op een website ter beschikking worden gesteld, moeten met een depotnummer gedeponeerd worden.
 
Er zijn enkele uitzonderingen waarop de wet niet van toepassing is:
-  publicaties met minder dan 5 pagina's;
-  publicaties van kortstondig belang, zoals agenda's, telefoongidsen, catalogi enzovoort;
-  herdrukken zonder inhoudelijke of vormelijke wijzigingen;
-  dag- en weekbladen.
 
4.2               Hoe is het wettelijk depot intern georganiseerd?

4.2.1         Eén administratief registratiepunt

De bibliotheek van het departement Diensten voor het Algemeen Regeringsbeleid (DAR) vervult de administratieve taken van het wettelijk depot voor de publicaties van de departementen, de intern verzelfstandigde agentschappen zonder rechtspersoonlijkheid, de strategische adviesraden en de kabinetten van de Vlaamse Regering.
 
De intern verzelfstandigde agentschappen met rechtspersoonlijkheid en alle extern verzelfstandigde agentschappen kunnen een beroep doen op de administratieve organisatie van de bibliotheek van het departement DAR, maar ze kunnen ook zelf een uitgeversnummer bij de Koninklijke Bibliotheek aanvragen.
 
De bibliotheek houdt het uitgeversregister bij, kent de depotnummers toe en deponeert de publicaties met de vereiste formulieren in de Koninklijke Bibliotheek.

4.2.2         Werkwijze voor niet-periodieke publicaties zoals boeken, brochures, rapporten en dvd’s

-  Vraag voor de publicatie wordt gedrukt, een depotnummer aan. U kunt dat doen via e-mail op publicaties@vlaanderen.be of via het elektronische bestelloket voor publicaties op www.vlaanderen.be/publicaties.
-  De bibliotheek registreert de publicatie en kent het depotnummer toe.
-  Vermeld het depotnummer in de publicatie, bij voorkeur in het colofon.
-  Zodra uw publicatie is verschenen, stuurt u drie exemplaren van de gedrukte publicatie naar de bibliotheek en één exemplaar van de digitale publicatie naar publicaties@vlaanderen.be. Eén exemplaar van de publicatie wordt bewaard in het archief van de bibliotheek (zie rubriek 5 over het archief van overheidspublicaties).
-  De bibliotheek verzendt de gedrukte publicatie met het vereiste depotformulier naar de Koninklijke Bibliotheek en deponeert de digitale publicatie in het e-depot.

4.2.3         Werkwijze voor periodieke publicaties zoals tijdschriften en nieuwsbrieven
 
-  Tijdschriften en andere periodieke publicaties worden gedeponeerd zonder depotnummer. U hoeft voor die publicaties geen depotnummer aan te vragen.
-  Zodra uw publicatie is verschenen, stuurt u drie exemplaren van elk gedrukt nummer naar de bibliotheek en één exemplaar van elke digitale editie naar publicaties@vlaanderen.be. Eén exemplaar van de publicatie wordt bewaard in het archief van de bibliotheek (zie rubriek 5 over het archief van overheidspublicaties).
-  De bibliotheek verzendt de gedrukte publicatie met het vereiste depotformulier naar de Koninklijke Bibliotheek en deponeert de digitale publicatie in het e-depot.
 

5 Aanvraag van een ISBN

5.1               Wat is een ISBN?

ISBN is de afkorting van Internationaal Standaard Boeknummer. Het is een unieke, internationale identificatie van een publicatie. Het ISBN wordt gebruikt in de besteladministratie van boekhandels en boekdistributiebedrijven, en in de catalogi en bestelsystemen van bibliotheken. Het nummer maakt een publicatie gemakkelijker opzoekbaar.
 
Het ISBN is in 1967 ontstaan in Groot-Brittannië in 1967. Het is een internationale organisatie die door het International ISBN Agency in Londen wordt beheerd. Het ISBN in het Nederlandse taalgebied wordt gecoördineerd door het Bureau ISBN van het Centraal Boekhuis in Den Haag. De toekenning van ISBN's aan Vlaamse uitgevers verloopt via boek.be in Antwerpen.
 
Het ISBN bestaat uit een code van vijf onderdelen, die door de letters ISBN wordt voorafgegaan. In totaal telt de code 13 karakters. Het nummer ISBN 978-90-403-0123-9, bijvoorbeeld, bevat de volgende onderdelen:
-  productprefix: 978 of 979;
-  groepsaanduiding voor Nederland en Vlaanderen: 90;
-  uitgeversaanduiding van de Vlaamse overheid: 403;
-  titelaanduiding: 0123;
-  controlecijfer, dat de rekenkundige juistheid garandeert: 9.
Het is niet verplicht om aan een publicatie een ISBN toe te kennen.
 
5.2               Hoe vraagt u een ISBN aan?

5.2.1         Eén administratief registratiepunt

De bibliotheek van het departement DAR coördineert de aanvragen van een ISBN voor alle publicaties van de departementen, de intern verzelfstandigde agentschappen zonder rechtspersoonlijkheid, de strategische adviesraden en de kabinetten van de Vlaamse Regering.
 
De intern verzelfstandigde agentschappen met rechtspersoonlijkheid en alle extern verzelfstandigde agentschappen kunnen een beroep doen op de administratieve organisatie van de bibliotheek, maar ze kunnen ook zelf een uitgeversnummer bij boek.be in Antwerpen aanvragen.

5.2.2         Werkwijze

§  Vraag minstens twee weken voor de publicatie wordt gedrukt, een ISBN aan in de bibliotheek van het departement DAR. U kunt dat doen via e-mail op publicaties@vlaanderen.be of via het elektronische bestelloket voor publicaties op www.vlaanderen.be/publicaties. U kunt het ISBN gelijktijdig met het wettelijk depotnummer aanvragen.
-  De bibliotheek registreert uw aanvraag bij boek.be.
-  Boek.be levert het overeenstemmende ISBN voor uw publicatie aan de bibliotheek.
-  De bibliotheek stuurt het ISBN naar u door.
-  Zet het ISBN in het colofon van uw publicatie. 
 

6 Het archief voor gedrukte overheidspublicaties

6.1               Een deel van het institutionele geheugen

De Vlaamse administratie is een organisatie met een eigen geschiedenis en ontwikkeling. Een deel van die geschiedenis is vastgelegd en wordt zichtbaar in de publicaties die de verschillende entiteiten in de dertien beleidsdomeinen uitgeven. De publicaties vormen daarom een belangrijk onderdeel van het geheugen van de Vlaamse administratie.
 
Ook over de ontwikkelingen in de Vlaamse beleidsvoering bevatten de overheidspublicaties waardevolle actuele en historische informatie. Zowel gespecialiseerde monografieën als algemene publieksfolders weerspiegelen immers de doelstellingen, uitgangspunten en resultaten van het beleid van de Vlaamse overheid in een bepaalde periode.
 
Om die relevante informatiebronnen over de Vlaamse administratie en het Vlaamse overheidsbeleid niet verloren te laten gaan, heeft de bibliotheek van het Departement Diensten voor het Algemeen Regeringsbeleid de opdracht gekregen om de gedrukte en digitale publicaties van de Vlaamse overheid te bewaren en te ontsluiten. Het archief dat de bibliotheek beheert, overschrijdt de verschillende beleidsdomeinen en bevat alle soorten publicaties: folders, brochures, jaarverslagen, rapporten, reeksen, tijdschriften, cd-roms enzovoort.
 
Digitale publicaties worden opgeladen en geregistreerd in het elektronische bestelloket. Meer daarover leest u in rubriek 2.

6.2               Hoe kunt u uw gedrukte publicaties in het archief deponeren?

-  Zodra uw publicatie is verschenen, stuurt u één exemplaar van elke publicatie naar de bibliotheek. Diensten die via de bibliotheek een depotnummer hebben aangevraagd en die daarvoor drie exemplaren aan de bibliotheek hebben bezorgd voor het wettelijk depot, hoeven geen extra exemplaren meer op te sturen.
-  De bibliotheek catalogiseert de publicatie in haar informatiesysteem om de toegankelijkheid en opzoekbaarheid te verhogen.
-  De bibliotheek bewaart de publicatie in het archief. 
-  Personeelsleden van de Vlaamse overheid en externe geïnteresseerden kunnen de publicaties op aanvraag raadplegen. 
 

7 Distributie van publicaties naar de infozuilen van de Vlaamse overheid

 

7.1               Samenwerking met de lokale besturen
 
In 1994 is de Vlaamse overheid gestart met de distributie van overheidspublicaties naar de openbare bibliotheken en gemeentebesturen in Vlaanderen. Het lokale bestuursniveau staat dicht bij de bevolking en is daarom een belangrijk kanaal om overheidsinformatie bij het grote publiek te verspreiden. De publicaties worden herkenbaar gepresenteerd in infozuilen met het opschrift 'Informatie van de Vlaamse overheid'.
Sinds de start is het distributiesysteem uitgebreid naar de provinciebesturen, de Vlaamse gemeenschapscentra in Brussel, de gebouwen van de Vlaamse overheid en enkele OCMW's en cultuurcentra. In totaal zijn er een duizendtal infozuilen beschikbaar waar burgers en ambtenaren publicaties van de Vlaamse overheid kunnen vinden.
De bibliotheek coördineert het distributiesysteem en beheert de adressen van de infozuilen
 
7.2               Publicaties voor een groot publiek

De infozuilen zijn alleen bestemd voor folders en brochures die voor het grote publiek zijn bedoeld of die in het kader van een multimediale campagne worden verspreid.
 
De dienst die de publicatie uitgeeft, is verantwoordelijk voor de verspreiding van de publicatie naar de infozuilen.

7.3               Hoe werkt het distributiesysteem?

-  Vraag de adressen van de infozuilen aan via e-mail op publicaties@vlaanderen.be of via het elektronische bestelloket voor publicaties op www.vlaanderen.be/publicaties.
-  De verdeling van de oplage van een publicatie wordt berekend op basis van de grootte van de doelgroep, bijvoorbeeld het aantal inwoners en leners. 
-  Stuur een pakketje met het gewenste aantal publicaties naar de infozuilen, samen met een begeleidende brief. 
-  Als dat nodig is, kunnen de beheerders van de infozuilen in het elektronische bestelloket extra exemplaren bestellen.

8 Contactgegevens

Departement Diensten voor het Algemeen Regeringsbeleid
Afdeling Communicatie
Bibliotheek
Boudewijnlaan 30
1000 BRUSSEL
tel. 02 553 48 77
fax 02 553 49 06
e-mail: publicaties@vlaanderen.be
elektronische bestelloket publicaties: www.vlaanderen.be/publicaties
 
 
 
Kris Peeters
Minister-president van de Vlaamse Regering





[1] De volledige tekst van de resolutie is beschikbaar op de site van het Vlaams Parlement, stuk 753 (2005-2006), nr. 3: http://jsp.vlaamsparlement.be/docs/stukken/2005-2006/g753-3.pdf.

[2] In rubriek 5 vindt u meer informatie over het archief van de gedrukte publicaties.

[3] Geldende wetgeving:
-    wet van 8 april 1965 tot instelling van het wettelijk depot bij de Koninklijke Bibliotheek van België (Belgisch Staatsblad, 18 juni 1965);
-    koninklijk besluit van 14 februari 2008 tot wijziging van het koninklijk besluit van 31 december 1965 tot uitvoering van de wet van 8 april 1965 houdende instelling van het wettelijk depot bij de Koninklijke Bibliotheek van België (Belgisch Staatsblad, 21 maart 2008).